Hantavirüs nedir, nasıl bulaşır? Belirtiler, hastalığın seyri, korunma yolları.
Hantavirüs bugünlerde gündem olarak kendini gösterdi. Arjantin'den Afrika'ya giden gemide 3 kişinin ölümü ile kamuoyunun ilgilendiği konu oldu birden. Hantavirüs nedir, nasıl bulaşır, belirtileri ve hastalığın seyri hakkında detaylar bu haberde.
2026 yılıyla birlikte dünya gündemine yeniden giren hantavirüs vakaları, özellikle uluslararası seyahatler ve kapalı toplu yaşam alanları nedeniyle küresel sağlık otoritelerini tekrar harekete geçirdi. Son günlerde bir keşif gemisiyle ilişkilendirilen vakalar ve farklı ülkelerde başlatılan temaslı takip çalışmaları, hastalığın yeniden yoğun biçimde konuşulmasına neden oldu. Ancak uzmanlara göre mevcut tablo, COVID-19 benzeri bir küresel pandemi senaryosundan oldukça farklı.
Hantavirüs nereden bulaşır?
Genellikle kemirgen hayvanlardan bulaşan bir hastalık olarak biliniyor. Kemirgenin ısırması, tırmalaması veya dışkı, idrar ve salyasının (temas) karıştığı havanın solunması sonucu bulaşıyor. Hantavirüs, esas olarak kemirgenlerden insanlara bulaşan bir virüs grubunu ifade ediyor. Virüs en sık; fare dışkısı, idrarı veya tükürüğüyle kirlenmiş ortamların temizlenmesi sırasında havaya karışan partiküllerin solunmasıyla bulaşıyor. Özellikle uzun süre kapalı kalmış depolar, ahırlar, kırsal kulübeler, kullanılmayan evler ve kemirgen yoğunluğu bulunan alanlar riskli kabul ediliyor.
Hantavirüs belirtileri nelerdir?
Belirtiler genellikle grip benzeri başlıyor. İlk günlerde:
- yüksek ateş,
- yoğun kas ağrısı,
- halsizlik,
- baş ağrısı,
- mide bulantısı,
- karın ağrısı
görülebiliyor.
Bazı ağır vakalarda ise birkaç gün içinde ciddi solunum yetmezliği gelişebiliyor. Uzmanlar özellikle ani nefes darlığı gelişen hastalarda hızlı müdahalenin kritik olduğunu belirtiyor.
En belirgin semptomlar; erken dönemde halsizlik, ateş, kas ağrısı, baş ağrısı olarak görülüyor. Kusma, bulantı, iştahsızlık ve ishal sindirim sistemi belirtileri olurken, öksürük, nefes darlığı, göğüste sıkışma, zor nefes alma solunum belitileri olarak sıralanabilir. İleri dönem belirtiler ise; göğüste baskı, akciğerde sıvı toplanması, tansiyon düşüklüğü, ilerleyici şiddetli nefes darlığı.
Solunum yetmezliğine sebep olan hantavirüs, böbrek yetmezliği ve iç kanama şeklinde kendini gösteriyor.
Genellikle fare ve sıçanlarla ilişkilendirilen hastalık, kemirgenlerde hastalık belirtisi görülmeden taşınabilir.
Hantavirüs türleri nedir?
Virüsün farklı türleri bulunuyor. Avrupa ve Asya’da görülen türler çoğunlukla böbrek yetmezliğiyle ilişkili tablolar oluştururken, Amerika kıtasındaki bazı türler “Hantavirus Pulmonary Syndrome” adı verilen ağır akciğer tablosuna neden olabiliyor. Son günlerde dünya basınında öne çıkan varyant ise Andes hantavirüsü. Bu varyantın dikkat çekmesinin nedeni, nadir de olsa insandan insana bulaş gösterebildiğine dair bilimsel verilerin bulunması.
Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS) Avrupa ve Asya kıtasında görülen bir hastalıktır. Damar ve böbrekleri etkiler. Kanama oluşumu görülebilir. Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) ise Amerika'da daha sık görülür. Virüs, akciğerlerde sıvı birikimine neden olur. Solunum yetmezliğine sebep olabilir.Hantavirüsten korunma yolları nelerdir?
Dünya Sağlık Örgütü’nün son değerlendirmesine göre mevcut olay küresel çapta yüksek risk oluşturmuyor. Ancak vakaların farklı ülkelere seyahat etmiş kişilerle bağlantılı olması nedeniyle uluslararası takip sistemi devreye alınmış durumda. Özellikle kruvaziyer turizmi, uzun süreli kapalı temas ortamları ve yoğun insan hareketliliği nedeniyle sağlık ekipleri daha dikkatli davranıyor.
Uzmanların altını çizdiği önemli noktalardan biri de sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler. Son günlerde “yeni pandemi geliyor” şeklindeki paylaşımlar büyük ilgi görse de resmi kurumlar böyle bir risk değerlendirmesi yapmıyor. Bilim insanları, hantavirüsün bulaş dinamiklerinin COVID-19’dan tamamen farklı olduğunu vurguluyor.
Hantavirüsten korunmak için önerilen temel yöntemler ise oldukça net:
- Kemirgen bulunan alanları kuru süpürgeyle temizlememek,
- Kapalı alanları önce havalandırmak,
- Eldiven ve maske kullanmak,
- Fare dışkısı bulunan bölgeleri dezenfektanla temizlemek,
- Gıda depolama alanlarını kemirgenlerden korumak.
Şu an için sağlık otoriteleri küresel bir panik yerine kontrollü dikkat çağrısı yapıyor.